ИНСТИТУТ ҚҰРЫЛЫМЫ

Басшылық
Фазылжанова Анар
Директор
Фазылжанова Анар Мұратқызы – филология ғылымдарының кандидаты (2000). Алматы облысы Ақсу ауданы Жансүгір кентінде дүниеге келген. 1996 ж. Ілияс Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетін «Қазақ мектептеріндегі орыс тілі мен әдебиеті, қосымша тарих» мамандығы бойынша үздік аяқтап, 1996-1999 жж. Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының аспирантурасын бітірді. 2001-2003 жж. Абай атындағы ҚазҰПУ-дың «Қазіргі қазақ тілі теориясы мен әдістемесі» кафедрасында оқытушы болып жұмыс істеді. Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты қабырғасында әр жылдарда кіші ғылыми қызметкер, ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.

2004-2008 жж. Институттың ғалым хатшысы, 2011-2018 жж. директордың ғылым жөніндегі орынбасары қызметін атқарды. Осы жылдарда оның жетекшілігімен 5 функционалды стиль бойынша «Қазақ тілінің ұлттық корпусын» жасау жұмыстары басталды және «Жалпы білім берудегі қазақ тілінің жиілік сөздігі» жарық көрді. 2018 ж. тамыз айынан бастап Ш. Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ғылыми-практикалық орталығының ғалым хатшысы қызметін атқара жүріп, латынграфикалы жаңа қазақ әліпбиінің ғылыми базасын жасау жұмыстарына белсене араласты және жетекшілік етті.

Фазылжанова Анар Мұратқызы қазақ тілінің сегментті, суперсегментті фонетикасы, интонация, интонология, қазақ интонациясы мен синтаксисі, пунктуациясының арақатынасы, қазақ тілінің тарихи фонетикасы, нормативті сөздіктер түзу тәжірибесі, орфография мен орфоэпия, сөз сазы мен просодикасы, ауызша сөз мәдениеті мәселелеріне арналған ғылыми және ғылыми-көпшілік мақалалар желісінің авторы. 10-сыныпқа арналған қазақ тілінің оқу құралдарының авторы, орфоэпиялық анықтағыш пен екітілді және нормативтік сөздіктерді құрастырушылардың бірі. Ғалым 3 оқу құралының, 1 анықтамалықтың, 200-ден астам ғылыми мақаланың авторы. 2020 ж. маусым айынан бастап ҚР БҒМ ҒК Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының директоры лауазымына тағайындалды.

Осы кезеңде Ғалымдар кеңесінің құзыреті қайта күшейтілді, Институттың эмблемасы, логотипі, ұран сөзі мен моттосы бекітілді, Ахмет Байтұрсынұлының ғылыми, тілтанымдық мұрасын зерттеу мақсатында «Ахметтану», сол сияқты Әлеуметтік лингвистика бөлімі ашылды, Терминология бөлімі Терминологиялық орталық болып қайта құрылды, «Ахмет оқулары», «Тілтанымдық мектеп», «Тіл және қоғам» ғылыми тілтанымдық алаңдар ашылды, Институттың 5 миллиондық картотекалық қоры цифрландырыла бастады, Институттың зертхана (кітапхана) қоры цифрландырылды, Институттың «Тілтаным» журналы онлайн форматқа ауыстырылды (https://www.tiltanym.kz/jour) және оны БҒССҚК/КОКСОН базасы мен СКОПУС/ SCOPUS базасына енгізу жұмыстары жүргізіліп келеді, Қазақ тілінің ұлттық корпусының сайты (http://qаzcorpus.kz/) жетілдірілді, «Ахметтану» сайты https://www. ahmettanu.kz жасалды.

Күдеринова Құралай
Директордың орынбасары
Күдеринова Құралай Бимолдақызы

1992 ж. Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік уни верситетінің филология факультетін филолог, қазақ тілі мен әдебиеті оқытушысы мамандығы бойынша үздік дипломмен бітіріп, 1992-1995 жж. Ақтөбе облысы, Айшуақ орта мектебінде қазақ тілі пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1995 ж. А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты Тіл мәдениеті бөлімінде кіші ғылыми қызметкер (1995-1999), ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер (2000-2007), бөлім меңгерушісі (2007-2011) болып қызмет істеді. 2000 ж. профессор Нұргелді Уәлидің жетекшілігімен « Бірге және бөлек жа - зылатын сөздердің орфограммасы және оларды кодификациялау негіздері» тақырыбында 10.02.02 – қазақ тілі шифрымен кандидаттық диссертация қорғады. 2002-2005 жж. А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының күндізгі бөлім докторантурасында оқып, 2006 ж. профессор Нұргелді Уәлидің кеңесшілігімен «Қазақ жазуының онтогенездік дамуы» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Қазақ және түркі тілдері мамандықтары бойынша докторлық диссертация қорғалатын Диссертациялық кеңестің мүшесі (2007-2010) болды. 2008-2018 жж. Сулейман Демирел университетінде жұмыс істеді. 2018-2019 жж. Ш. Шаяхметов атындағы « Тіл – Қазына» ұлттық ғылыми практикалық орталығында Орфографиялық бөлімнің меңгерушісі болды. 2019 ж. бері Тіл мәдениеті бөлімінің жетекші ғылыми қызметкері бо - лып істеді. 2021 ж. «Ахметтану» бөлімінің меңгерушісі қызметіне ауысты. Қ. Б. Күдеринованың 200-ден аса ғылыми, оқу-әдістемелік бағыттағы жарияла - нымдары бар. 2005 ж. « Бірге және бөлек жазылатын сөздердің орфографиясы», 2010 ж. «Қазақ жазуының теориялық негіздері» және « Түркі тілдерінің әліпби және емле тарихы» атты ғылыми монографиялар, 2014 ж. «Қазақ жазуының тарихы мен теориясы» атты оқу құрал, 2017 ж. « Бірге ме, бөлек пе?» атты оқуәдістемелік құрал шығарды. «ЖОО-ның Үздік оқытушысы – 2015» құрметті атағының иегері. Зерттеу бағытына сәйкес 4 орфографиялық, 2 орфоэпиялық сөздіктің құрастырушысы және жауапты шығарушысы. Түркі халықтарының ішінде тұңғыш рет жарық көрген 15 томдық қазақ әдеби тілінің түсіндірме сөздігі авторларының және жауапты редакторларының бірі болып еңбек еткені үшін «Қазақстан республикасы ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» медалінің иегері (2008 ж.) атанды. Бүгінде Қазақстан Республикасының латын жазуы - на өтуіне байланысты құрылған ұлттық комиссия бойынша Орфографиялық жұмыс тобының мүшесі ретінде белсенді жұмыс жасап отыр.

Жорабай Темірлан
Ғалым хатшы
Жорабай Темірлан Сейтқасымұлы (27.03.1994) ғалым хатшы
2011-2015 жылдары «SDU University-дің» Филология факультетін «қазақ филологиясы» мамандығы бойынша бітірген. 2015-2017 жылдары Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің «Филология және әлем тілдері» факультетінде білім алып, гуманитарлық ғылымдар магистрі атанды.
2020-2023 жылдары Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университетінің «Халықаралық қатынастар» факультеті «Түркітану» кафедрасында «Түркітану» мамандығы бойынша докторантураны тәмамдады.
2023 жылы Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты «Тіл тарихы және түркітану» бөліміне кіші ғылыми қызметкер болып қабылданып, бірнеше гранттық және бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру жобалары бойынша қызметтер атқарды.
Қазіргі таңда ғылыми ізденістерімен қатар ғалым хатшы қызметінде Институттың ғылыми жұмыстарын сүйемелдеу, рәсімдеу, хатшылық және т.б. міндеттерін жемісті атқарып келеді. 10-нан аса ғылыми мақаланың, ғылыми аудармалардың авторы.