Category: МАҚАЛАЛАР

КЕМЕЛ ТІЛДІҢ КЕЛЕШЕГІ ЗОР

Қазақ тілі – сан ғасырлық тарихы бар, ғылым саласында қолданымдық әлеуеті орасан зор тіл. Ішкі заңдылықтары тұрақталған, жүйеленген, сөздік қоры мол, кемелденген өміршең тіл. Иә, ана тіліміздің тарихында тоқырау кезеңдер болғаны рас… Бірақ ана тіліміз Тәуелсіздік алғалы бері өз тұғырына қайта көтеріліп, тіпті жаңаша жаңғырып келеді. Бұл – әдеби және мәдени мұраларды насихаттаудың арқасы, қазақ...

0 Shares

ҒҰМЫРЫ ҒИБРАТҚА ТОЛЫ ҒАЛЫМ

Қазақ тіл білімінің көрнекті маманы, филология ғылымының докторы, профессор Манкеева Жамал Айтқалиқызы 1950 жылы сәуір айында Орал облысы, Шыңғырлау ауданы, Шілік кеңшарында дүниеге келген. 1967 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1972 жылы үздік дипломмен бітіреді. 1977 жылдан осы кезге дейін Қазақ тіл білімінің қара шаңырағы А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында кіші,...

0 Shares

ЖАЗУ МЕН АУЫЗЕКІ ТІЛДІҢ ӘСЕРЛЕСУІ: КЕЙБІР БЕЛСЕНДІ ҮДЕРІСТЕР

Бағдан Момынова, филология ғылымының докторы, профессор, ҚР БҒМ ҒК А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері Белгілі бір тарихи кезеңдерді басынан кешіріп, белгілі бір мәдени-тарихи шарттардың ықпал-әсерінен пайда болған тілдің әдеби түрі –ұлт пен қоғамның рухани дамуының айнасы, қоғамдық сана деңгейінің  көрсеткіші және уақыттың куәгері, мезгілдің, дәуірдің тілдегі көрінісі.Ал бүгінгі жаһандану дәуірінде әр ұлттың...

0 Shares

ЕМЛЕ МЕН ӘЛІПБИ, Әлімхан ЖҮНІСБЕК

Әлімхан ЖҮНІСБЕК, А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының қызметкері, филология ғылымының докторы, профессор Әліпбидің әлегі бітетін емес, қазіргі ары-тарт, бері-тарттың арқасында бітімнен гөрі арпалысқа айналып барады. Көпшілік «әліпбишілер» неге бір тоқтамға келе алмай жатыр» деп, әліпби мәселесінің оң шешімінен күдер үзе бастады. Шындығында, «әліпбишілер» арасында неге ортақ пікір жоқ, байыбына барып көрейік. Негізгі бітіспес екі ұстаным...

0 Shares

Терминге терминшінің бар таласы, Шүленбаев Н.Қ.

Ағымдағы жылдың 1-18 сәуірі аралығында Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт Министрлігі Тіл саясаты Комитетінің тапсырмасымен «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми практикалық орталығы жариялаған «Қазақы терминдерді халық жасайды» атты республикалық конкурс онлайн түрде болып өтті. Байқау үш кезеңнен тұрды. Конкурста Серік Ерғали бірінші, мен екінші, Ақылбек Шаяхмет үшінші орынды иелендік. Енді осы үш жүлдегер ұсынған терминдер және конкурс...

0 Shares

Абай-Шәкәрім: сөздердің қолданысындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар

Бағдан Момынова, филология ғылымдарының докторы, профессор, А.Байтұрсынұлы ат. ТБИ Шәкәрімнің діни өлеңдерінің танымдық табиғаты ерекше. Шәкәрім дінтануы – ғылыми дәрежеде. Себебі, Шәкәрімнің дінтануы пендешілікке толы жер бетінен аулақта, ғарышпен байланысты өрістейді. «Жан менің айтқанымдай баста бар болса, тұрған денесі орын болуға жарамаған соң, денеден шыққанда біржола жоғалып кетпейді. Құр ғана өзгеретін болса, бұрыннан бар жанның...

0 Shares

Дулат – Абай – Шәкәрім шығармаларындағы тілдік сабақтастықтар

Бағдан Момынова, филология ғылымдарының докторы, профессор, А.Байтұрсынұлы ат. ТБИ Шәкәрім тілін саралау Абай, Дулат, Дулат тіліндегі ауызша поэзиялық белгілерді анықтап алудан, өзге ақын-жыраулар тілімен салыстырудан басталса, Шәкәрім шығармаларының ерекшеліктерін түсіну үшін оның тілі Абай мен сол өңірден шыққан дүлдүл ақын Дулаттың тілімен ұштастырыла отырып, қатар қарастырылғаны дұрыс. Шәкәрімнің жас кезеңдеріне арнаған өлеңдері болғанымен, олар жыраулық...

0 Shares

Әлеуетті әліпби – әлеуметтік көңіл-күй, Н.Қ. Шүленбаев

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің отырысында: «Латын графикасына өту мәселесі бойынша да айтқым келеді. Оның үстіне, бұл мәселе Ұлттық кеңес отырысында көтерілді. Ондай мәселеде асығыстық жасауға болмайды. Жаңа әліпбиді енгізудің барлық аспектілерін мұқият, салыстыра, жан-жақты талдап және жетілдіру талап етіледі. Латынның ұсынылған үш нұсқасы да жетілмеген болып шықты. Сондықтан бұл мәселеде жеңіл қарауға...

0 Shares